Διαβήτης Τύπου 2 και Απώλεια Βάρους

Πρόσφατα στο περιοδικό Lancet δημοσιεύτηκε η έρευνα μίας διεθνούς  ομάδας τεσσάρων διαβητολόγων, στην οποία προτείνεται ότι η απώλεια βάρους, ύψους τουλάχιστον 15% του σωματικού βάρους, είναι ο «αρχικός και κύριος στόχος θεραπείας» για πολλούς ασθενείς με διαβήτη τύπου 2

Ο διαβήτης τύπου 2 και η παχυσαρκία μοιράζονται βασικούς παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς. Η μελέτη συνέστησε πως για πολλούς ασθενείς με διαβήτη τύπου 2, η απώλεια βάρους θα πρέπει να γίνει ο πρωτεύων στόχος για την διαχείρηση του διαβήτη. Η απώλεια βάρους μπορεί να αντιστρέψει τις υποκείμενες μεταβολικές διαταραχές του διαβήτη τύπου 2 και, ως εκ τούτου, να βελτιώσει τον γλυκαιμικό έλεγχο. Για ορισμένους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2, η «απώλεια ύψους 10% – 15% του βάρους σώματος μπορεί να οδηγήσει τον διαβήτη σε ύφεση», και «η απώλεια ακόμη και μικρής ποσότητας βάρους μπορεί να αλλάξει τη ζωή των ασθενών, να βοηθήσει τα άτομα να διαχειριστούν καλύτερα τα επίπεδα της γλυκόζης (σακχάρου) του αίματός και την αρτηριακή τους πίεση, αλλά και να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών του διαβήτη όπως είναι η καρδιοπάθεια, τα εγκεφαλικά επεισόδια, η απώλεια όρασης, η περιφερική νευροπάθεια και το διαβητικό πόδι».

Οι ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 θα πρέπει να έχουν ως κύριο στόχο θεραπείας την απώλεια τουλάχιστον 15% του σωματικού τους βάρους.

Σήμερα, μόνo ένα σχετικά μικρό ποσοστό ιατρών που ασχολούνται έμεσα ή άμμεσα με ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 επισημαίνουν τον ρόλο της παχυσαρκίας και γνωρίζουν πως να την αντιμετωπίσουν. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να αλλάξει. Όλοι οι κλινικοί ιατροί που περιθάλπτουν ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 θα πρέπει να διαθέτουν γνώσεις επάνω στη διαχείριση της παχυσαρκίας ή να παραπέμπουν τους ασθενείς τους σε ιατρούς με κατάλληλη γνώση.

Η Δρ Lingvay και η υπόλοιπη ομαδα διακεκριμένων διαβητολόγων ανέφεραν στην μελέτη τους ότι για πολλούς ασθενείς, η απώλεια βάρους ύψους 15% είναι ένας ωφέλιμος και εφικτός στόχος.¹ Ο στόχος αυτός δεν είναι επιτεύξιμος από όλους, αλλά όσο περισσότερο προσεγγίσουν (ή υπερβούν) αυτό το ποσοστό, τόσο μεγαλύτερο θα είναι και το όφελος που θα έχουν. Δεν υπάρχει κάποιος ιδανικός αριθμός για το πόσο βάρος θα πρέπει χάσει ένας ασθενής προκειμένου να βελτιώσει την υγεία του. Η μελέτη χωρίζει τους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 σε 3 υποομάδες: 1. σε υπέρβαρους/παχύσαρκους ασθενείς, μία  υποομάδα η οποία περιλαμβάνει περίπου το 40% με 70% των ασθενών με διαβήτη τύπου 2, 2. σε ασθενείς με σημαντικά  καρδιαγγειακά νόσήματα, μια υποομάδα η οποία περιλαμβάνει περίπου το ένα τρίτο των ασθενών με διαβήτη τύπου 2 και 3. Οι  εναπομείναντες ασθενείς, οι  οποίοι είναι κυρίως ασθενείς με δυσλειτουργία Β-κυττάρων με υπογλυκαιμία ως την κύρια συννοσηρότητα, ανήκουν στην τρίτη υποομάδα  η οποία απαρτίζει περίπου το 10% με 20% των ασθενών με διαβήτη τύπου 2. Οι ασθενείς της πρωτής υποομάδας είναι αυτοί που θα ευνοηθούν περισσότερο από την απώλεια βάρους ,  μιας και τα επίπεδα γλυκοζης στο αίμα και κατ΄επέκταση ο διαβήτης θα βελτιωθούν σημαντικά.  απώλεια βάρους.

 Η απώλεια 15% του σωματικού βάρους είναι ένας εφικτός στόχος

Σε μια άλλη σημαντική μελέτη, την randomized Diabetes Remission Clinical Trial (μελέτη DiRECT) από το Ηνωμένο Βασιλειο, οι συμμετέχοντες με απώλεια βάρους ύψους τουλάχιστον 15% πέτυχαν τη βέλτιστη ύφεση του διαβήτη τύπου 2.² Στην αρχή, η μελέτη εφήρμοσε ένα πρόγραμμα πλήρους υποκατάστασης γευμάτων με ροφήματα-υποκατάστατα γεύµατος. Στη συνέχεια ακολουθήθηκε μια δομημένη συντήρηση της απώλειας βάρους για την επαγωγή και τη διατήρηση της απώλειας βάρους.. Kαθοριστική σημασία στην πορεία των συμμετεχόντων έπαιξε η συνεχής υποστήριξη των διαιτολόγων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι περισσότεροι από το 1/3 των ασθένων επέστρεψαν σε φυσιολογικά επίπεδα σακχάρου στο αίμα.

Μια συγκεκριμένη ομάδα ασθενών με διαβήτη τύπου 2 είναι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας ενήλικες με ή χωρις χρόνιες παθήσεις. Αυτοί οι ασθενείς είναι πολλές φορές δύσκολο να τηρήσουν  τις συστάσεις των ιατρών και διαιτολόγων  όσον αφορά την διατροφή και σωματική άσκηση. Σε μια έρευνα από τον Villareal και την ομαδά του επάνω σε παχύσαρκους ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας, οι οποίοι ανατέθηκαν τυχαία σε ομάδες διατροφής με ή χωρίς σωματική άσκηση και σε ομάδες ελέγχου, διαπιστώθηκε ότι ο συνδυασμός της διατροφής και της ήπιας σωματικής άσκησης είχαν τα καλύτερα αποτελέσματα.³ Το σωματικό βάρος μειώθηκε αλλα επίσης παρατηρήθηκαν κι άλλα πλεονεκτήματα όπως η βέλτιωση της μυικής ισχύος και της οστικής πυκνότητας.

Άκρως αποτελεσματική στην απώλεια βάρους είναι η βαριατρική χειρουργική επέμβαση, η οποία οδηγεί  στην ύφεση του διαβήτη τύπου 2 σε έως και το 75% των υπέρβαρων/παχύσαρκων ασθενών για έως και 5 έτη, και στο 37% έως 51% των ασθενών σε μακροχρόνια βάση. Ωστόσο πρόκειται για μια δαπανηρή επέμβαση και δυστυχώς είναι διαθέσιμη μόνο σε λίγους ασθενείς. Ελπιδοφόρες είναι οι σχετικά νέες φαρμακευτικές αγωγές από τάξεις φαρμάκων όπως εκείνες των αγωνιστών των υποδοχέων GLP-1. Εκείνες μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια βάρους ύψους τουλάχιστον 15% στους περισσότερους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2, ιδίως σε παχύσαρκους και υπέρβαρους ασθενείς. Νέοι παράγοντες που δρουν ως αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1 και επάνω σε μονοπάτια ινκρετίνης έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2.

1. Lingvay I, Sumithran P, Cohen RV, le Roux CW. Obesity management as a primary treatment goal for type 2 diabetes: time to reframe the conversation. Lancet. Published online September 30, 2021.
2. Lucia Rehackova, Roy Taylor, Mike Lean, Alison Barnes, Louise McCombie, George Thom, Naomi Brosnahan, Wilma S Leslie, Falko F Sniehotta. Delivering the Diabetes Remission Clinical Trial (DiRECT) in primary care: A mixed-methods study of experiences of health care professionals. Diabet Med. 2021 Nov 27;e14752.
3. Villareal DT, Chode S, Parimi N, et al. Weight loss, exercise, or both and physical function in obese older adults. N Engl J Med. 2011;364:1218-1229. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21449785/. Accessed November 27, 2020. Article full text. 2.